Đức Cha Marian Eleganti đã bác bỏ những tuyên bố cho rằng bất kỳ vạ tuyệt thông nào của Vatican áp đặt lên Huynh Đoàn Thánh Piô X vì kế hoạch tấn phong giám mục vào ngày 1 tháng 7 đều có thể không hợp lệ. Ngài nói với tờ Catholic Herald trong một bình luận độc quyền rằng những lập luận như vậy đã hiểu sai bản chất của sự ly giáo.

Sự can thiệp của ngài xuất phát trực tiếp từ những nhận xét của Đức Cha Athanasius Schneider, người cho rằng việc vạ tuyệt thông đối với SSPX sẽ không có hiệu lực vì Huynh Đoàn không có ý định tách rời khỏi Rôma.

Theo trang Pelican+, Đức Cha Schneider đã đưa ra nhận xét này trong một cuộc họp riêng gần đây của Hội huynh đệ Đức Mẹ Fatima. Theo tường thuật về cuộc họp, Giám Mục Phụ Tá của Astana lập luận rằng ý định của Huynh Đoàn là yếu tố quyết định khi xem xét các ý nghĩa giáo luật của buổi lễ tấn phong Giám Mục trái phép ngày 1 tháng 7.

“Ban lãnh đạo SSPX không có ý định tách rời khỏi Rôma,” Đức Cha Schneider nói.

Ngài nói thêm rằng việc thiếu đi ý định như vậy sẽ đặt ra câu hỏi liệu Giáo hội có thể hợp pháp áp đặt những hình phạt giáo luật nghiêm khắc nhất đối với Huynh Đoàn nếu các lễ tấn phong vẫn được tiến hành hay không.

“Do đó, tôi nghĩ rằng, nếu án phạt vạ tuyệt thông được áp dụng, thì nó sẽ không có hiệu lực vì không có ý định phạm tội ly giáo từ phía Huynh Đoàn Thánh Piô X, và theo giáo luật, người ta không thể bị trừng phạt khi không có ý định làm điều đó”, ngài nói.

Trong thời kỳ Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Giám mục Schneider giữ vai trò là người đại diện chính thức của Huynh Đoàn Thánh Piô X, gọi tắt là SSPX, điều này giúp ngài có cái nhìn sâu sắc hiếm có về đời sống nội bộ của phong trào trong giai đoạn mà Tòa Thánh đang cố gắng đánh giá kỹ lưỡng hơn vị thế của Huynh Đoàn. Ngài cũng đã công khai kêu gọi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV xem xét phê chuẩn các lễ tấn phong giám mục do Huynh Đoàn đề ra thay vì lên án, coi bước đi này như một cầu nối khả thi hướng tới sự hòa giải giữa Vatican và SSPX.

Tuy nhiên, Đức Cha Eleganti, Giám Mục Phụ Tá đã nghỉ hưu của Chur ở Thụy Sĩ, đã bác bỏ lập luận này, khẳng định rằng việc không có ý định tuyên bố đoạn tuyệt với Rôma sẽ không làm thay đổi bản chất khách quan của hành động đó.

“Việc tuyên bố một ý định đáng ngờ không giúp ích gì cả,” Đức Cha Eleganti nói. “Đó là một cách, nói rằng họ không có ý định ly giáo, để lừa dối mọi người về bản chất ly giáo khách quan và hậu quả của hành động bất tuân đó.”

“Đó là một mưu đồ nhằm thực hiện quyền tự trị tuyệt đối trong khi giả vờ hiệp nhất với Đức Giáo Hoàng. Trên thực tế, điều đó không đúng chừng nào Đức Giáo Hoàng chưa chấp thuận hoặc cho phép các lễ tấn phong này,” Đức Cha Eleganti nói.

Vị giám mục người Thụy Sĩ đã trình bày chi tiết hơn những lo ngại của mình trong các bình luận tiếp theo với tờ Catholic Herald, lập luận rằng vấn đề này phải được đánh giá dựa trên những hành động cụ thể của Huynh Đoàn chứ không phải dựa trên những ý định mà các nhà lãnh đạo của Huynh Đoàn tuyên bố.

“Vấn đề không phải là những gì họ tuyên bố hay khẳng định, mà là những sự thật họ tạo ra,” Đức Cha Eleganti nói. “Vấn đề không chủ yếu nằm ở ý định mà là ở những sự thật và hành vi khách quan.”

Vị giám mục cũng nêu ra bốn điểm mà ngài tin rằng thể hiện một mô hình độc lập khỏi quyền lực của Giáo hội.

“Thứ nhất, hành động hoàn toàn tự chủ mà không có sự ủy quyền của Đức Giáo Hoàng hay sứ mệnh được xác nhận; thứ hai, hoạt động với các giám mục không hiệp thông với Đức Giáo Hoàng và Hội Đồng Giám Mục; thứ ba, duy trì hàng trăm linh mục không được nhập tịch; và cuối cùng, tồn tại trong một kiểu thiên đường về quyền tài phán thông qua việc tự cho mình là những người Công Giáo chân chính duy nhất, với các bí tích chân chính duy nhất, ít nhất là không có khiếm khuyết, và giáo lý chân chính duy nhất,” ngài nói.

Đức Cha Eleganti lập luận rằng những diễn biến này làm nổi bật một vấn đề giáo hội học sâu sắc hơn trong phong trào, cho thấy cấu trúc của nó ngày càng giống với cấu trúc của một Giáo hội song song.

“Họ tuyên bố không muốn có một Giáo hội bên cạnh Giáo hội hiện hữu, trong khi lại tạo ra một Giáo hội như vậy và hành xử theo cách hoàn toàn giống với Giáo hội đó”, ngài nói, mô tả lập trường này là mâu thuẫn về bản chất.

Ngài cũng đặt câu hỏi liệu Huynh Đoàn có thực sự tìm kiếm sự hòa giải về mặt giáo luật với Rôma hay không, đồng thời cho rằng việc hợp thức hóa hoàn toàn sẽ làm suy yếu tính độc lập mà Huynh Đoàn hiện đang được hưởng.

“Điều đó không thành thật bởi vì, thành thật mà nói, họ không muốn bất kỳ sự hợp thức hóa nào,” ngài nói. “Điều đó có nghĩa là họ sẽ mất đi quyền tự chủ và phải phục tùng điều mà họ coi là một Giáo hội toàn cầu sai lầm. Và trên thực tế, đó chính xác là một tư tưởng và hành vi ly khai.”

Quan hệ giữa SSPX và Tòa Thánh đã trải qua nhiều biến động trong những thập niên qua. Vào những năm 1970 và 1980, quan hệ này xấu đi đáng kể. Cuộc khủng hoảng đạt đỉnh điểm vào năm 1988 khi Đức Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre phong chức cho bốn giám mục mà không có sự cho phép của Đức Giáo Hoàng, với lý do rằng việc đó đòi hỏi sự tồn tại của chức linh mục truyền thống.

Hai thập niên sau, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã cố gắng nối lại đối thoại bằng cách dỡ bỏ lệnh vạ tuyệt thông đối với các giám mục còn sống sót vào năm 2009, mặc dù Huynh Đoàn vẫn khẳng định rằng các lệnh vạ tuyệt thông đó là không hợp lệ. Động thái này đã loại bỏ hình phạt giáo luật dễ thấy nhất nhưng không hoàn toàn hợp thức hóa vị thế của Huynh Đoàn trong Giáo hội.

Dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô, một số nhượng bộ hạn chế hơn nữa đã được thực hiện với tinh thần mục vụ. Các linh mục SSPX được phép giải tội trong Năm Thánh Lòng Thương Xót năm 2015, một quyền hạn sau đó được gia hạn vô thời hạn. Tòa Thánh cũng cho phép các giám mục địa phương cho phép các linh mục SSPX chứng kiến các lễ cưới trong một số điều kiện nhất định.

Giám mục Fellay, cựu bề trên tổng quyền của SSPX, cũng tuyên bố đã nhận được một bức thư từ Rôma nói rằng SSPX có thể “tự do phong chức linh mục cho các bạn mà không cần sự cho phép của giám mục địa phương”, do đó bỏ qua các bước thông thường của việc nhập giáo xứ.

Bất chấp những bước đi này, các cuộc đàm phán nhằm đạt được một giải pháp giáo luật lâu dài đã liên tục bị đình trệ, chủ yếu xoay quanh các vấn đề liên quan đến việc giải thích Công đồng Vatican II và phạm vi quyền lực của Đức Giáo Hoàng đối với đời sống nội bộ của Dòng.

Dòng Thánh Piô X vừa công bố một thông cáo và toàn văn bức thư của Bề trên Tổng quyền bác bỏ đề xuất từ Bộ Giáo lý Đức tin về việc nối lại các cuộc đàm phán giáo lý theo các điều kiện được đề xuất, đồng thời từ chối đình chỉ các lễ tấn phong giám mục dự kiến diễn ra vào ngày 1 tháng 7.

Source:Catholic Herald