NICOLE WINFIELD của hãng tin A.P., ngày 18 tháng 3 năm 2026, loan tin: Tòa phúc thẩm Vatican hôm thứ Ba đã tuyên bố hủy bỏ “phiên tòa thế kỷ” lớn của Tòa Thánh, một đòn giáng mạnh vào cả di sản của Đức Giáo Hoàng Phanxicô lẫn các công tố viên Vatican, những người đã đưa một Hồng Y và một số người khác ra xét xử về các cáo buộc tội phạm tài chính.
Trong phán quyết dài 16 trang, tòa phúc thẩm phán quyết rằng cả Đức Giáo Hoàng Phanxicô lẫn các công tố viên Vatican đều mắc sai sót về thủ tục, dẫn đến việc vô hiệu hóa bản cáo trạng ban đầu chống lại Hồng Y Angelo Becciu và những người khác, và yêu cầu một phiên tòa mới. Tòa án ấn định ngày 22 tháng 6 là ngày bắt đầu phiên tòa mới.
Các luật sư bào chữa cho biết phán quyết như vậy rất quan trọng, nếu không muốn nói là mang tính lịch sử, vì nó tương đương với việc một tòa án Vatican tuyên bố rằng một hành động của Đức Giáo Hoàng không có hiệu lực.
Phán quyết này là một chiến thắng cho bên bào chữa và là một thất bại lớn đối với các công tố viên Vatican, những người đã phải vật lộn để cứu vãn vụ án của mình. Việc truy tố và các bản án năm 2023 chống lại Becciu và những người khác đã được Vatican và cố Giáo hoàng coi là bằng chứng về sự sẵn sàng của ng trong việc trấn áp các hành vi sai trái về tài chính tại Tòa Thánh.
Một vụ án bắt đầu từ một khoản đầu tư ở London và ngày càng lan rộng
Các luật sư của Becciu cho biết phán quyết cho thấy họ đã đúng khi lập luận rằng bên bào chữa đã bị đặt vào thế bất lợi không công bằng ngay từ đầu.
“Nó cho thấy rằng ngay từ thời điểm đầu tiên, chúng tôi đã đúng khi nêu lên việc vi phạm quyền bào chữa và yêu cầu luật pháp được tôn trọng để có một phiên tòa công bằng”, các luật sư của Becciu, Fabio Viglione và Maria Concetta Marzo, cho biết trong một tuyên bố.
Vụ án tập trung chủ yếu vào khoản đầu tư 350 triệu euro (413 triệu đô la) của Vatican vào một bất động sản ở London. Các công tố viên cáo buộc các nhà môi giới và các giám mục Vatican đã bòn rút hàng chục triệu euro tiền phí và hoa hồng từ Tòa Thánh để mua lại bất động sản, sau đó tống tiền Tòa Thánh 15 triệu euro (16.5 triệu đô la) để nhượng lại quyền kiểm soát.
Cuộc điều tra ban đầu đã dẫn đến hai hướng điều tra chính liên quan đến Becciu, người từng là một Hồng Y hàng đầu của Vatican và là ứng viên giáo hoàng tương lai. Ngài bị kết tội tham ô và bị kết án 5 năm rưỡi tù giam. Tòa án đã kết tội tám bị cáo khác về tội tham ô, lạm dụng chức quyền, gian lận và các tội danh khác, đồng thời buộc Tòa Thánh phải bồi thường hàng chục triệu euro (đô la).
Tất cả các bị cáo đều khẳng định mình vô tội và kháng cáo sau phiên tòa kéo dài hai năm, phiên tòa đã hé lộ nhiều bí mật không mong muốn về các khoản tiền chuộc của Giáo hoàng cho các chiến binh Hồi giáo, các cuộc trả thù của Vatican, hoạt động gián điệp và những bê bối khác của Tòa Thánh.
Trong phiên tòa sơ thẩm, các luật sư của Becciu đặc biệt phàn nàn rằng các công tố viên đã không giao nộp đầy đủ bằng chứng cho bên bào chữa, vi phạm quyền được xét xử công bằng của họ. Các công tố viên đã biên tập lại một số tài liệu, giữ lại hồ sơ điện thoại của một nhân chứng quan trọng của bên công tố và biên tập lại các tin nhắn giữa các cầu thủ, lập luận rằng những sự thiếu sót đó là cần thiết để bảo vệ tính bí mật của các cuộc điều tra khác.
Các luật sư bào chữa cũng cáo buộc rằng bốn sắc lệnh bí mật mà Đức Phanxicô đã ký, trao cho các công tố viên quyền hạn rộng rãi để điều tra, đã vi phạm quyền được xét xử công bằng của các bị cáo. Họ chỉ biết về các sắc lệnh này ngay trước khi phiên tòa bắt đầu, vì các sắc lệnh này chưa bao giờ được công bố.
Tòa phúc thẩm đứng về phía bên bào chữa.
Trong phán quyết, tòa phúc thẩm phán quyết rằng một trong những sắc lệnh của Đức Phanxicô - cho phép các công tố viên tiến hành điều tra mà không cần thẩm phán sơ thẩm giám sát - tương đương với một đạo luật đáng lẽ phải được công bố. Việc không công bố nó, hoặc ít nhất là không cho các nghi phạm biết về nó, đã khiến nó trở nên vô hiệu, tòa án phán quyết. Tòa án cũng phán quyết rằng việc các công tố viên Vatican không giao nộp toàn bộ bằng chứng cho bên bào chữa đã làm vô hiệu hóa bản cáo trạng ban đầu của họ.
Phán quyết chống lại sắc lệnh của Đức Giáo Hoàng Phanxicô có thể có những tác động sâu rộng đối với bất cứ phiên tòa mới nào, vì nó đặt ra câu hỏi về hành động của các công tố viên xuất phát từ quyền hạn mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã trao cho họ. Quan trọng nhất là vụ bắt giữ nhà môi giới Gianluigi Torzi vào tháng 6 năm 2020, người đã bị giam giữ trong doanh trại Vatican trong 10 ngày để thẩm vấn mà không có cáo buộc hoặc lệnh của thẩm phán, và điện thoại di động cùng máy tính xách tay của ông đã bị tịch thu.
Các luật sư bào chữa hài lòng với phán quyết này.
“Quyết định lịch sử của Tòa phúc thẩm – lần đầu tiên trong lịch sử Vatican, phán quyết rằng một sắc lệnh của Đức Giáo Hoàng là không hợp lệ và vô hiệu do không công bố – theo quan điểm của chúng tôi, dẫn đến việc toàn bộ cuộc điều tra và phiên tòa hoàn toàn vô hiệu”, các luật sư Massimo Bassi và Cataldo Intrieri, đại diện cho cựu quan chức Vatican Fabrizio Tirabassi, cho biết trong một tuyên bố.
Tòa án, do Tổng Giám mục Alejandro Arellano Cedillo đứng đầu, đã ra lệnh cho các công tố viên nộp toàn bộ tài liệu, “ở dạng gốc”, trước ngày 30 tháng 4. Tòa án cho bên bào chữa thời hạn đến 15 tháng 6 chuẩn bị các kiến nghị của họ trước khi phiên tòa mới bắt đầu vào ngày 22 tháng 6.
Tòa án nhấn mạnh rằng họ không tuyên bố hoàn toàn vô hiệu mọi hành vi của phiên tòa ban đầu, ví dụ như duy trì tư cách của các bên dân sự và các phán quyết trắng án ban đầu. Các luật sư bào chữa cho biết vẫn còn phải xem tòa phúc thẩm sẽ quyết định như thế nào về việc những yếu tố nào của phiên tòa ban đầu có thể được giữ lại và những yếu tố nào phải được làm lại.
Đây là đòn giáng mạnh thứ hai đối với các công tố viên kể từ khi giai đoạn phúc thẩm bắt đầu vào năm ngoái.
Vào tháng 1, Tòa án Tối cao của Vatican đã giữ nguyên quyết định của tòa án cấp dưới bác bỏ hoàn toàn đơn kháng cáo của công tố viên đối với phiên tòa đầu tiên vì công tố viên Alessandro Diddi đã phạm một lỗi thủ tục đáng xấu hổ của người mới vào nghề.
Cùng ngày với phán quyết của Tòa án Tối cao, Diddi cũng đã rút lại các phản đối kéo dài nhiều tháng và đột ngột từ chức khỏi vụ án, thay vì đối mặt với khả năng Tòa án Tối cao sẽ ra lệnh cách chức ông.
Đức Leo nói về công lý, sự thống nhất và uy tín
Quyết định hôm thứ Ba được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV khai mạc năm tư pháp của Vatican. Đức Leo, một luật sư giáo luật, đã gặp gỡ các thẩm phán và công tố viên giám sát bộ máy tư pháp của Thành phố Vatican vào thứ Bảy. Thành phố này tuân theo bộ luật riêng biệt của mình, được lấy cảm hứng từ bộ luật của Ý có từ thế kỷ trước và luật giáo luật nội bộ của Giáo hội.
Trong bài phát biểu của mình, Đức Leo đã nói về công lý như một phương tiện để thúc đẩy sự thống nhất trong Giáo hội và uy tín trong một thể chế. Một số người cho rằng bài phát biểu của ngài ám chỉ đến việc phiên tòa xét xử Becciu đã phần nào làm tổn hại đến danh tiếng của Tòa Thánh vì nhiều điểm bất thường.
Đức Leo nói: “Việc tuân thủ các biện pháp bảo vệ thủ tục, tính khách quan của thẩm phán, hiệu quả của quyền bào chữa và thời gian tố tụng hợp lý không chỉ đơn thuần là các công cụ kỹ thuật của quá trình tố tụng. Chúng tạo thành các điều kiện mà qua đó việc thực thi chức năng tư pháp có được thẩm quyền đặc biệt và góp phần vào sự ổn định của định chế.”