Sẽ cần vài tuần để đánh giá tác động từ chuyến thăm của Đức Thánh Cha. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng thông điệp của ngài đã để lại dấu ấn sâu đậm tại quốc gia này.

Victoria Cardiel của hãng tin EWTN News, ngày 17 tháng 11 năm 2026, tường trình rằng: Trong chuyến tông du Mỹ La-tinh đầu tiên trên cương vị Giáo hoàng, Đức Leo XIV đã truyền tải ba thông điệp riêng biệt cho ba thực trạng khác nhau. Tại Uruguay, ngài kêu gọi đánh thức đức tin dường như đang chìm vào giấc ngủ; tại Argentina, ngài kêu gọi hòa giải và đối thoại để củng cố nền dân chủ; còn tại Peru, ngài trở về với cội nguồn câu chuyện của chính mình để nhắc nhở Giáo hội rằng không được phép quên đi những người đang sống bên lề xã hội.
Điểm dừng chân đầu tiên của ngài là Uruguay. Ngài đặt chân đến đây cách đây 12 ngày – một quốc gia đã không đón tiếp một vị Giáo hoàng nào trong suốt 38 năm qua. Thánh Giáo hoàng Gio-an Phao-lô II từng đến thăm quốc gia này vào năm 1987 và quay trở lại vào năm 1988.
Uruguay thường được mô tả là quốc gia có mức độ thế tục hóa cao nhất tại Mỹ La-tinh. Với dân số khoảng 3.5 triệu người, chỉ có khoảng 33% tự nhận mình là người Công Giáo. Nói cách khác, cứ ba người Uruguay thì chỉ có một người là tín hữu Công Giáo.
Sẽ cần vài tuần để đánh giá tác động từ chuyến thăm của Đức Thánh Cha. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng thông điệp của ngài đã để lại dấu ấn sâu đậm tại quốc gia này.
Đức Maria ‘vẫn ở lại đây’
Đức Giáo Hoàng đã chọn cách nói lời tạm biệt với Uruguay bên cạnh Đấng đã đồng hành cùng lịch sử quốc gia này ngay từ thuở sơ khai. Trước linh ảnh Đức Mẹ Ba Mươi Ba Vị (Our Lady of the Thirty-Three) – vị bảo trợ của đất nước – ngài đã cử hành sự kiện quan trọng cuối cùng trên mảnh đất Uruguay vào ngày 8 tháng 11. Tại đây, một lần nữa, ngài nêu lên một trong những thách thức xuyên suốt chuyến thăm của ngài: làm thế nào để truyền đạt đức tin trong một xã hội mà nhiều người đã dần rời xa đức tin ấy.
Việc chọn địa điểm này không phải là ngẫu nhiên. Linh ảnh nhỏ về Đức Mẹ gắn liền với một trong những thời khắc quyết định trong lịch sử Uruguay. Năm 1825, những người đấu tranh cho tự do của vùng đất này đã tìm đến Đức Mẹ, đặt khởi đầu cho nỗ lực của họ dưới sự che chở của ngài. Đức Giáo Hoàng nhắc nhở: “Lịch sử của các dân tộc cũng không thể được hiểu một cách trọn vẹn nếu không quy chiếu về Thiên Chúa”.
Kể từ đó, ngài chia sẻ, các thế hệ đã thay đổi, hoàn cảnh đã đổi thay, và “mối tương quan của nhiều người Uruguay với đức tin” cũng vậy. Thế nhưng, Đức Maria “vẫn ở lại đây”.
Những người đàn bà đã gìn giữ đức tin
Đức Giáo Hoàng đặc biệt nhấn mạnh đến những người đã trao truyền đức tin từ thế hệ này sang thế hệ khác: “Trong khi Đức Maria đồng hành cùng lịch sử của dân tộc này, thì tại biết bao mái ấm, những người đàn bà khác cũng đã gìn giữ đức tin và truyền lại cho con cái họ”.
Ngài nhắc đến những người mẹ đã dạy con những lời cầu nguyện đầu tiên, đưa con đi lãnh nhận bí tích Rửa tội, và chuẩn bị cho con đón nhận các bí tích khác.
Ngài cũng nhắc đến những người bà đã duy trì một bàn thờ nhỏ trong gia đình, cầu nguyện cho người sống cũng như người đã khuất, và làm cho Thiên Chúa hiện diện trong cuộc sống thường nhật.
Đức tin cần có ‘một vị trí đích thực’ trong cuộc sống của những người đàn ông trong gia đình
Tuy nhiên, thông điệp của ngài không chỉ dành riêng cho phụ nữ. Đức Giáo Hoàng trực tiếp nhắn nhủ các người cha và người ông rằng, người trẻ cần thấy được đức tin có “một vị trí đích thực” trong cuộc sống của những người đàn ông trong gia đình họ.
Trước khi khởi hành đến Argentina, ngài nói: “Con cái học hỏi được rất nhiều khi thấy cha mình có thể quỳ gối trước Thiên Chúa mà không hề cảm thấy mình kém nam tính hơn vì hành động đó”. Cùng ngày hôm đó, Đức Giáo Hoàng đã đặt chân đến Buenos Aires, bắt đầu chặng thứ hai trong chuyến tông du Mỹ La-tinh của ngài. Khi vừa đến nơi, ngài đã được Tổng thống Javier Milei chào đón.

Việc ngài đến Argentina đánh dấu giai đoạn có thể coi là nhạy cảm nhất về mặt chính trị trong suốt chuyến tông du. Điều này không chỉ bởi đất nước này đang trải qua thời kỳ phân cực sâu sắc về xã hội và chính trị, mà còn vì Đức Lê-ô XIV đang đặt chân lên quê hương của vị tiền nhiệm – Đức Phan-xi-cô; một đất nước mà vị giáo hoàng người Argentina này đã không hề quay trở lại trong suốt 12 năm tại vị.
Trao truyền “một quê hương thống nhất” cho các thế hệ tương lai
Bài phát biểu đầu tiên của Đức Giáo Hoàng tại Argentina đã định hình tinh thần cho chuyến thăm này. Ngay sau khi đến nơi, ngài đã gặp gỡ các nhà lãnh đạo công quyền, đại diện các tổ chức xã hội dân sự và các thành viên của đoàn ngoại giao.
Tại đây, ngài nhắc nhớ Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô: “Trong nhiều năm, Giáo hội hoàn vũ đã lắng nghe tiếng nói của một vị giáo hoàng người Argentina – người luôn trân trọng trong ký ức và trái tim mình những địa danh, con người và đức tin mà ngài đã đón nhận tại nơi đây,” ngài chia sẻ.
“Hôm nay, với tư cách là người kế nhiệm ngài trong thừa tác vụ Phê-rô, theo một nghĩa nào đó, tôi như đang lần bước theo dấu chân của ngài tại quốc gia nơi lịch sử bản thân của Giáo hoàng Phan-xi-cô sau này đã gắn kết với lịch sử của toàn thể Giáo hội.”
Ngài cũng nhấn mạnh sự đa dạng đã định hình nên Argentina, cùng khả năng lịch sử của đất nước này trong việc “mở rộng cánh cửa” và vươn lên giữa những khó khăn. Tuy nhiên, ngài nhắc nhở người dân Argentina rằng: “Không một thế hệ nào xây dựng quê hương từ con số không. Họ được thừa hưởng nó.”
Cuối cùng, ngài kêu gọi Argentina hãy duy trì tinh thần sẵn sàng đối thoại và tìm kiếm những con đường dẫn đến sự hiểu biết lẫn nhau, cả trong nội bộ đất nước lẫn trong quan hệ với các quốc gia khác tại Nam Mỹ.
“Giờ đây, chúng ta có trách nhiệm làm cho những gì đã được thừa hưởng trở nên sinh hoa kết trái, đồng thời giữ cho mục tiêu ‘thiết lập sự đoàn kết quốc gia’ luôn sống động,” ngài nói, trích dẫn lời mở đầu trong Hiến pháp Argentina. “Ước mong rằng các thế hệ mai sau sẽ được tiếp nhận một quê hương đoàn kết, xứng tầm với lịch sử và những tiềm năng mà nó đang nắm giữ.”
Gia đình – “trụ cột giữa biết bao bất ổn của thời đại chúng ta”
Sự hiện diện của Đức Giáo Hoàng tại Buenos Aires đã khơi dậy một phong trào hưởng ứng mang tính lịch sử, biến thủ đô của Argentina thành một sân khấu đức tin rộng lớn. Trước gần 2.5 triệu người quy tụ tham dự Thánh lễ, Đức Thánh Cha đã lên tiếng bảo vệ vai trò của gia đình trong xã hội đương thời, đồng thời kêu gọi đất nước này “đừng nhượng bộ trước những quan điểm cho rằng gia đình Kitô giáo đã lỗi thời.”
Ngài khẳng định thêm, gia đình vẫn luôn là “một trụ cột giữa biết bao bất ổn của thời đại chúng ta.” Hàng ngàn tín hữu đã tập trung trên các đại lộ chính của thành phố từ sáng sớm, trong khi hàng trăm ngàn người khác đứng dọc theo lộ trình đoàn xe của Giáo hoàng để chào đón ngài. Đây được xem là sự kiện lớn nhất trong suốt triều đại giáo hoàng của ngài cho đến thời điểm hiện tại.
Peru: Trở về cố hương
Đức Giáo Hoàng đã dành chặng dừng chân giàu cảm xúc nhất trong chuyến tông du Nam Mỹ cho Peru. Theo nhiều khía cạnh, đây thực sự là một cuộc trở về cố hương. Ngài từng sống tại đây hơn hai thập niên – một trải nghiệm đã định hình sâu sắc sứ vụ mục tử của ngài, từ những năm tháng đầu tiên làm nhà truyền giáo, đến giai đoạn phục vụ với cương vị giám mục, và thậm chí là việc trở thành công dân Peru.
Sau khi thăm Uruguay và Argentina, Đức Giáo Hoàng đã thực hiện chặng hành trình dài nhất tại Peru, dành sáu ngày ở Lima, Cusco, Pucallpa và Chiclayo. Tại Chiclayo, ngài đã trở lại những nơi từng thuộc giáo phận mà ngài đã coi sóc trong tám năm, từ năm 2015 đến 2023.
Những thông điệp mà ngài chia sẻ trong chuyến thăm này phản ánh những mối bận tâm xuyên suốt triều đại giáo hoàng của ngài: sự gần gũi với những người bị lãng quên, sự hòa giải xã hội, và việc bảo vệ những người đang sống bên lề xã hội.
Tại Santa Cruz de Succhabamba, một thị trấn hẻo lánh trên dãy Andes mà ngài đến bằng trực thăng, Đức Giáo Hoàng đã lên tiếng về tình trạng các cộng đồng nông thôn bị bỏ quên, đồng thời khích lệ người nông dân không nên “buông xuôi vì nản lòng hay tìm đến bạo lực” trước cảnh nghèo đói và làn sóng di cư.
Tại Zaña, một thị trấn vốn thiếu nước sạch và chịu cảnh bị bỏ quên suốt nhiều thập niên, ngài đã đưa ra một trong những lời kêu gọi chân thành và bản thân nhất trong chuyến đi: “Hãy quan tâm đến nhau và đừng bao giờ để bản thân trở nên vô cảm trước nỗi đau của người khác.”
Tại Cusco, ở độ cao 3,400 mét, ngài nhấn mạnh vai trò của đức tin như một phương thế hòa giải “trong thời đại ngày nay, một thời đại vốn đầy rẫy những vết thương và chia rẽ.” Tại đó, ngài được chào đón bởi đông đảo những người hành hương đến từ khắp vùng Andes; nhiều người trong số họ đã phải lặn lội suốt nhiều ngày để có mặt tại đây.
Điểm dừng chân quan trọng cuối cùng là vùng Amazon thuộc Peru. Tại Pucallpa, Đức Leo XIV đã có bài phát biểu mạnh mẽ nhất trong suốt chuyến tông du, đòi lại công lý cho các thủ lĩnh bản địa – những người đã bị sát hại vì đứng lên bảo vệ lãnh thổ của mình trước nạn khai thác mỏ bất hợp pháp và nạn phá rừng.
“Máu của những người anh em này đang kêu thấu đến Thiên Chúa và đòi hỏi công lý,” ngài phát biểu trước các nhà truyền giáo và đại diện của các dân tộc vùng Amazon.
Trong ngày cuối cùng tại Peru, ngài bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến Viện dưỡng lão do Dòng Tiểu Muội Người Nghèo (Little Sisters of the Poor) điều hành tại Callao. Tại đây, ngài để lại một thông điệp tóm lược tinh thần của cả chuyến đi: lời kêu gọi hãy chống lại sự thờ ơ và xây dựng một xã hội biết đùm bọc, hỗ trợ lẫn nhau.
“Chúng ta không thể dửng dưng khi biết rằng thân xác và linh hồn của biết bao anh chị em chúng ta đang bị bỏ mặc, thậm chí là bị lợi dụng,” ngài cảnh báo.
Cuối cùng, tại Lima, trước hơn 1.5 triệu tín hữu quy tụ trong Thánh lễ bế mạc, ngài đã nêu gương Thánh Toribius de Mogrovejo (1538-1606) – một vị thánh người Tây Ban Nha, sinh tại Mayorga (Valladolid), được cử đến Lima với cương vị tổng giám mục và đã qua đời tại Peru. Qua đó, Đức Leo XIV đưa ra kim chỉ nam cho cách thức loan báo Tin Mừng.
Đức Giáo Hoàng giới thiệu Thánh Toribius như một nhà truyền giáo, một “người rao giảng Tin Mừng, một người cha và một mục tử” – vị thánh đã rao giảng bằng sự “dịu dàng”, đi khắp đất nước với “tinh thần tự do cao cả cùng thái độ kiên nhẫn lắng nghe”, tất cả là để “thấu hiểu và giúp đỡ các tín hữu của mình, cũng như sẵn sàng uốn nắn họ khi cần thiết.”