Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề "White Martyr Family", nghĩa là "Gia đình Tử đạo Trắng".
Tử đạo trắng là gì?
Khi nghe đến từ "tử đạo", nhiều người trong chúng ta thường nghĩ ngay đến các vị thánh Kitô giáo thời sơ khai — những "vị tử đạo đỏ", những người đã đổ máu để làm chứng cho đức tin. Tuy nhiên, còn có một hình thức tử đạo khác đầy mạnh mẽ, được gọi là "tử đạo trắng".
Tử đạo trắng là một thuật ngữ bắt nguồn từ truyền thống Kitô giáo cổ xưa, dùng để chỉ những người phải chịu đau khổ lớn lao vì Chúa Kitô mà không cần phải đổ máu. Khác với tử đạo đỏ — trong đó các Kitô hữu bị sát hại vì đức tin — tử đạo trắng là một tiến trình "hy sinh bản thân" kéo dài suốt cả cuộc đời; đó là sự kiên cường chịu đựng đau khổ, bị khước từ, mất mát và hy sinh vì Tin Mừng.
Điều này có thể bao gồm việc mất đi công việc, địa vị, bạn bè, các mối quan hệ gia đình hoặc của cải thế gian vì lòng trung thành với Chúa Kitô. Nó cũng có thể là việc phải chịu đựng sự hiểu lầm, bị cô lập, hay đối mặt với các hình thức ngược đãi về pháp lý hoặc nghề nghiệp, chỉ vì sống theo chân lý của đức tin Công Giáo.
Thuật ngữ này bắt nguồn từ đâu?
Sự phân biệt giữa tử đạo đỏ và tử đạo trắng có từ thời Giáo hội sơ khai, đặc biệt là trong các truyền thống tâm linh tại Ái Nhĩ Lan. Các đan sĩ Kitô giáo gọi việc hy sinh mạng sống vì đức tin là "tử đạo đỏ", còn "tử đạo trắng" là việc từ bỏ tất cả để sống một cuộc đời hoàn toàn dâng hiến cho Thiên Chúa, chấp nhận đối mặt với gian truân, sự khước từ và hy sinh.
Cần làm rõ rằng: tên gọi tử đạo trắng và tử đạo đỏ dựa trên các màu sắc biểu tượng — màu của máu và màu của sự tinh khiết — chứ không liên quan đến chủng tộc. Các thuật ngữ này hoàn toàn không mang ý nghĩa về chủng tộc; bất kỳ sự nhầm lẫn nào về vấn đề này đều là hiểu lầm. Chúng mô tả những hình thức làm chứng tâm linh khác nhau, nhưng đều bắt nguồn từ tình yêu sâu sắc dành cho Chúa Kitô.
Tử đạo trắng trong thời đại ngày nay
Ngày nay, tử đạo trắng ngày càng trở nên rõ nét hơn ở những người kiên định giữ vững các giáo huấn đạo đức Kitô giáo, ngay cả khi đối diện với một nền văn hóa thường xuyên chống lại các giá trị đó. Chẳng hạn, những nhân viên y tế, nhà giáo dục hay những người Công Giáo trung thành khác có thể bị tẩy chay, công kích hoặc chịu tổn thất về tài chính chỉ vì họ từ chối thỏa hiệp với niềm tin của mình.
Tiến sĩ George Weigel cũng đề cập đến một khái niệm nữa là tử đạo xanh, mà ông sẽ giải thích trong bài này.
Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.
Hãy tưởng tượng bạn chính là người đó, suy ngẫm về hành trình từ một doanh nhân tỷ phú trở thành một tù nhân chính trị. Liệu bạn có thể viết rằng mình đã "tìm thấy trong tù một thánh địa thiêng liêng bên cạnh Chúa"? Liệu bạn có thể nói rằng mình "thực sự vô cùng biết ơn Chúa vì đã cho mình trải qua đau khổ này để mình được đến gần Ngài hơn"? Liệu bạn có thể chấp nhận việc bị giam cầm bất công như "một niềm vui và kho báu cho cuộc sống này và kiếp sau"? Liệu bạn có thể viết rằng, mặc dù "hành động của Chúa khiến chúng ta bối rối", nhưng cuối cùng nó luôn mang lại điều kỳ diệu cho chúng ta"?
Hãy tưởng tượng bạn chính là người đó, viết thư cho con gái mà bạn đã lâu không gặp. Liệu bạn có đủ can đảm để viết những dòng này, khi vừa mới biết tin con gái mình mắc bệnh ung thư không?
"Con gái yêu quý của cha... hãy mạnh mẽ và tin tưởng vào sự cứu rỗi của Chúa để Ngài cứu con khỏi điều này. Đây là một thử thách và Chúa đã gửi đến cho con thử thách này vì một lý do, một lý do vượt quá sự hiểu biết của chúng ta, nhưng chúng ta phải tin tưởng rằng... Ngài đang chuẩn bị cho con đón nhận điều gì đó quan trọng và tốt lành. Vì Chúa không làm gì là vô ích... Hãy để ân sủng của Chúa soi sáng trái tim con để con thấy được sự khôn ngoan trong nỗi đau khổ này... Đừng lo lắng, hãy chắc chắn rằng Chúa luôn ở bên cạnh con, dõi theo và an ủi con."
Tóm lại: Bạn có thể hình dung mình là Jimmy Lai không?
Từ "tử đạo," xuất phát từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "nhân chứng," ngày nay thường được hiểu là dùng để chỉ người bị giết "vì thù hận đức tin." Một bài giảng của người Ái Nhĩ Lan thế kỷ thứ bảy cho thấy Kitô giáo trong thiên niên kỷ thứ nhất có một quan niệm rộng hơn về người được coi là "tử đạo": "Hiện nay có ba loại tử đạo, được coi là thập giá đối với con người, đó là: tử đạo trắng, tử đạo xanh và tử đạo đỏ. Tử đạo trắng là việc một người từ bỏ mọi thứ mình yêu thương vì Chúa, dù phải chịu đói khát hoặc lao động khổ cực. Tử đạo xanh là việc người đó dùng đói khát và lao động để giải thoát bản thân khỏi những dục vọng xấu xa, hoặc chịu khổ cực trong sự sám hối và ăn năn."
Tử đạo đỏ, dĩ nhiên, lấy tên từ việc thực sự đổ máu vì lòng trung thành với Chúa Kitô. Chúng ta thậm chí có thể hình dung tử đạo trắng như một sự chuẩn bị cho tử đạo đỏ: Hãy nghĩ đến Gia đình Thánh Ulma, những người đã sống một cuộc tử đạo trắng bằng cách đặt sự an toàn và hạnh phúc của mình vào nguy hiểm khi che chở người Do Thái trong thời kỳ Đức xâm lược Ba Lan. Cuối cùng, họ đã bị tàn sát bởi tay sai của Đức Quốc xã vào năm 1944 và được phong chân phước vào năm 2023 như những vị tử đạo đỏ đã đổ máu vì Chúa Kitô.
Jimmy Lai là vị tử đạo trắng nổi bật nhất của Giáo Hội Công Giáo hiện nay. Và xét đến việc nhà độc tài Trung Quốc Tập Cận Bình dường như rất sợ ông, sự tử đạo trắng của Jimmy có thể dẫn đến sự tử đạo đỏ. Bởi vì bất chấp những nỗ lực của chính quyền Trump nhằm bảo đảm việc phóng thích ông, nhân chứng dũng cảm này về những chân lý mà Phúc Âm dạy về phẩm giá con người và tự do đích thực có thể sẽ chết trong tù — một số phận mà ông biết là có thể xảy ra khi ông ở lại Hương Cảng để chống lại chế độ chuyên chế cộng sản Trung Quốc thay vì chuyển đến Anh, nơi ông mang quốc tịch.
Tăng cường cầu nguyện cho sự giải thoát của Jimmy khỏi xiềng xích là nghĩa vụ của tình đoàn kết Kitô giáo. Cũng như vậy, tăng cường cầu nguyện cho gia đình Jimmy Lai, những người, giống như Jimmy, đang sống một cuộc tử đạo thầm lặng với lòng can đảm và ân sủng phi thường. Chắc hẳn điều đó không dễ dàng đối với vợ của Jimmy, Teresa, và các con của họ, Sebastien, Augustinô và Claire. Họ cũng đang chịu đựng rất nhiều. Tuy nhiên, Claire đã viết thư cho tôi vào đầu đợt hóa trị khắc nghiệt của cô, trùng với thời điểm Đức Giáo Hoàng Lêô phẫu thuật ung thư phổi, rằng cô đang cầu nguyện cho sự chữa lành của Đức Thánh Cha.
Do hoàn cảnh bí mật mà họ đã liều mạng cứu giúp những người Do Thái bị bức hại, gia đình Ulma đã không nhận được sự hiệp thông trong lời cầu nguyện xứng đáng với lòng dũng cảm của họ. Nhưng trường hợp của gia đình Lai thì khác. Họ nhận được sự hỗ trợ vững chắc từ một anh hùng đức tin khác, Đức Hồng Y Giuse Trần Nhật Quân, người sắp bước sang tuổi 95; đó là một niềm an ủi, nhất là khi gia đình này thiếu sự hỗ trợ từ giám mục hiện tại của Hương Cảng. Sự thiếu sót trong tình đoàn kết của giám mục địa phương có thể được bù đắp một phần bằng lời cầu nguyện của tất cả chúng ta trong sự hiệp thông của Giáo hội thế giới, những người nên khiêm nhường nhưng cũng tự hào về việc chúng ta cùng chia sẻ khoảnh khắc Công Giáo này với Jimmy Lai và gia đình anh ta.
Source:National Catholic Register